આઠમા પગાર પંચને લઈને દેશભરમાં લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં ભારે ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે. છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી આ મુદ્દે વિવિધ અટકળો ચાલી રહી હતી, પરંતુ હવે સંસદમાં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલા જવાબોએ સમગ્ર પરિસ્થિતિને વધુ સ્પષ્ટ બનાવી દીધી છે. 8મા પગાર પંચની પ્રક્રિયા ઝડપથી આગળ વધી રહી છે અને તેની ભલામણો આવવામાં હવે માત્ર 17 મહિનાનો સમય બાકી રહ્યો છે. નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ લોકસભામાં આપેલા લેખિત જવાબમાં આઠમા પગાર પંચ અંગે અનેક મહત્વની વિગતો જાહેર કરી છે, જે કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે આશ્વાસક માનવામાં આવી રહી છે.

સરકાર દ્વારા જણાવાયું કે હાલમાં કેન્દ્ર સરકારના લગભગ 50.14 લાખ કર્મચારીઓ અને લગભગ 69 લાખ પેન્શનરો દેશભરમાં લાભ લઈ રહ્યા છે. 8મું પગાર પંચ લાગુ થાય ત્યારે આ બધા જ લોકો પર તેનો સકારાત્મક પ્રભાવ પડશે. આટલા મોટા વર્ગને સીધો લાભ મળવાનો હોવાથી પગાર પંચ સંબંધિત દરેક માહિતી ઝડપથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચામાં આવી જાય છે. કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો બંને લાંબા સમયથી ઉંચા પગાર અને સુધારાયેલ પેન્શન માળખા અંગે અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે, અને આ સરકારના નિવેદનો તેમની આશાઓને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

સંસદમાં સૌથી વધારે ચર્ચાયેલ સવાલ એ હતો કે આઠમું પગાર પંચ ક્યારે લાગુ થશે. તેના જવાબમાં સરકારએ સ્પષ્ટ કર્યું કે કમિશનની ભલામણો અમલમાં મૂકવાની ચોક્કસ તારીખ હજી જાહેર કરવામાં આવી નથી. તેમ છતાં તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે કમિશનને તેની રચના થયા પછી 18 મહિનાની અંદર પોતાની ભલામણો સબમિટ કરવાની ફરજ રહેશે. એટલે કે 7મા પગાર પંચની મુદત 31 ડિસેમ્બર 2025એ પૂરી થયા બાદ આવતા વર્ષોમાં 8મા પગાર પંચ અમલમાં આવી શકે છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી. આ જવાબ કર્મચારીઓ માટે મહત્વનો છે કારણ કે તેમાં સ્પષ્ટ સંકેત મળે છે કે સરકાર આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સમયબદ્ધ રીતે આગળ ધપાવી રહી છે.

આ પ્રક્રિયા દરમિયાન સૌથી મહત્વનું પગલું બને છે ટર્મ ઓફ રેફરન્સની મંજૂરી. સરકારએ જણાવ્યું કે લગભગ 41 દિવસ પહેલાં રચાયેલા આઠમા પગાર પંચને તેના ટર્મ ઓફ રેફરન્સ (ToR) સોંપવામાં આવી ચૂક્યા છે અને તેનો ગેઝેટ નોટિફિકેશન 3 નવેમ્બર 2025ના રોજ જારી કરવામાં આવ્યો હતો. આ ટર્મ ઓફ રેફરન્સમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવે છે કે કમિશન શું શું મુદ્દાઓ પર ભલામણો કરશે—મૂળભૂત પગાર માળખું, પેન્શન, ભથ્થાં, સેવાકીય સુવિધાઓ અને અન્ય આર્થિક પરિબળો. આ દસ્તાવેજ કમિશનની કાર્યપદ્ધતિનું આધારસ્તંભ સમાન છે.

સંસદમાં પૂછાયેલા અન્ય મહત્વના સવાલમાં એ હતું કે આઠમા પગાર પંચના અમલીકરણ માટે 2026-27ના બજેટમાં ફંડ ફાળવણી અંગે શું યોજના છે. તેના જવાબમાં નાણા રાજ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે ફંડની વ્યવસ્થા અંગેનો નિર્ણય યોગ્ય સમયે જ કરવામાં આવશે. પગાર પંચ લાગુ થાય ત્યારે સરકારને મોટા પ્રમાણમાં નાણાકીય ભાર સહન કરવો પડે છે, પરંતુ સરકારએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તમામ પ્રક્રિયા પૂર્વ નક્કી કરાયેલા નિયમો અનુસાર જ કરવામાં આવશે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર તેની નાણાકીય ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરી આગળના પગલાં લેશે.

8મું પગાર પંચ માત્ર કર્મચારીઓ જ નહીં પરંતુ લાખો પેન્શનરો માટે પણ અત્યંત મહત્વનું છે. પેન્શનની ગણતરી મૂળ પગાર આધારિત હોય છે, એટલે કે જ્યારે નવા પગાર માળખામાં વૃદ્ધિ થાય છે ત્યારે પેન્શનમાં પણ વધારો થાય છે. આથી પેન્શનરો માટે સુધારેલી જીવન ગુણવત્તાનો માર્ગ ખુલ્લો થાય છે. બીજા તરફ સરકાર માટે બધાને સંતુલિત લાભ આપવા માટે કમિશન સામે સૌથી મોટો પડકાર છે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર નક્કી કરવાનો. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જ નક્કી કરે છે કે કર્મચારીઓના પગારમાં કેટલો મૂળભૂત વધારો થશે. આ મુદ્દે કર્મચારી સંગઠનો લાંબા સમયથી વધારાની માંગ કરતા આવ્યા છે, જ્યારે સરકાર તેને વ્યાપક અભ્યાસ પછી નક્કી કરવા માંગે છે.

આ બધાને ધ્યાનમાં લેતાં એવું કહી શકાય છે કે આઠમું પગાર પંચ હવે માત્ર સરકારે જાહેર કરવાની તારીખોની રાહ જોઈ રહ્યું છે. ટર્મ ઓફ રેફરન્સની મંજૂરી, ગેઝેટ નોટિફિકેશન અને સંસદમાં મળેલા તાજા નિવેદનોને જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર આ પ્રક્રિયાને ગંભીરતાથી અને સુજાણપૂર્વક આગળ ધપાવી રહી છે. ભવિષ્યમાં આવતા મહિનાઓમાં તેના અમલીકરણ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા મળે તેવી પૂરી શક્યતા છે અને દેશભરના કર્મચારીઓ–પેન્શનરો માટે આ નિર્ણય જીવનધોરણમાં સુધારો લાવનાર સાબિત થશે.