રાજકોટમાં શિયાળાના આગમન સાથે હવામાનમાં થયેલા અચાનક ફેરફારે રોગચાળાએ પણ માથું ઊંચકવાનું શરૂ કર્યું છે. વહેલી સવારે અને રાત્રિના સમયે કડકડતી ઠંડી અને બપોરે વધતી ગરમી વચ્ચે શહેરવાસીઓના આરોગ્ય પર ગંભીર અસર જોવા મળી રહી છે. મહાનગરપાલિકા અને સરકારી આરોગ્ય ખાતાની તાજા વિગતો મુજબ, છેલ્લા થોડા દિવસોમાં અનેક પ્રકારના રોગોમાં ઉછાળો નોંધાયો છે.

શહેરમાં તાવ–ઝાડા–ઉલટીના વધતા કેસો

આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, રાજકોટમાં અત્યાર સુધી તાવ, ઝાડા અને ઉલટીના કુલ 700થી વધુ કેસો નોંધાયા છે. ખાસ કરીને બાળકો અને વયસ્કોમાં આ પ્રકારના રોગો ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યા છે. ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે હવામાનના તીવ્ર ફેરફારને કારણે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટી રહી છે, જેના કારણે સંક્રમણો ઝડપી પકડે છે.

આ રોગોથી પીડિત દર્દીઓમાં મોટાભાગે ડિહાઇડ્રેશન, કમજોરી અને ઊલટી–ઝાડાની ગંભીર અસર જોવા મળી છે. ખાનગી હોસ્પિટલોમાં પણ દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે, જેના કારણે તબીબી સ્ટાફ અને ઈમરજન્સી સેવાઓ પર વધતર દબાણ સર્જાયો છે.

શરદી–ઉધરસના 1,000થી વધુ દર્દીઓ

મહાનગરપાલિકાના ચોપડાઓ મુજબ, શરદી અને ઉધરસના કેસોમાં ભારે ઉછાળો નોંધાયો છે. છેલ્લા અઠવાડિયાની અંદર જ 1,000થી વધુ લોકો શરદી–ઉધરસની તકલીફ સાથે હોસ્પિટલ અને શહેરી આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં સારવાર માટે પહોંચ્યા છે.

હવામાનમાં આવેલા ‘બેવડી ઋતુ’ના કારણે—અર્થાત્ દિવસભર ગરમી અને ઠંડીનું અસમાન પ્રમાણ—શ્વાસ સંબંધિત તકલીફો વધી છે. ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે આવા સમયમાં ખાસ કરીને બાળકો, વયસ્કો અને એસ્થમા જેવા જૂના રોગોથી પીડિત લોકો માટે જોખમ વધારે છે.

મચ્છરજન્ય રોગોમાં પણ વધારો

શિયાળાની શરૂઆત છતાં રાજકોટમાં મચ્છરજન્ય રોગચાળો પણ વકર્યો છે. સરકારી ચોપડા મુજબ, શહેરમાં મચ્છરજન્ય રોગોના 4 નવા કેસો નોંધાયા છે. આરોગ્ય તંત્રનું અનુમાન છે કે પાણી ભરાઈ રહેતા વિસ્તારોમાં મચ્છરોનું પ્રમાણ ઘટતું નથી, જેના કારણે ચીકનગુનિયા અને ડેંગ્યુ જેવા રોગોનું જોખમ યથાવત્ છે.

મહાનગરપાલિકા દ્વારા મચ્છર નિયંત્રણ માટે ફોગિંગ, દવા છંટકાવ અને પાણી ભરાયેલા વિસ્તારોમાં વિશેષ કાર્યવાહી શરૂ કરાઈ છે, છતાં નાગરિકોનું સહકાર પણ એટલું જ જરૂરી છે.

પાણીજન્ય રોગોમાં ઉછાળો: કમળા અને ટાઈફોઈડનાં કેસો

રાજકોટમાં પાણીજન્ય રોગચાળો પણ ઝડપથી ફેલાય રહ્યો છે. કમળા (હેપેટાઇટિસ) અને ટાઈફોઈડના કેટલાક દર્દીઓ મળી આવ્યા છે. ખાસ કરીને અનહાઇજીનિક ખોરાક, બહારનું કાપી–ભોજન, ગટરના પાણીના મિશ્રણવાળા નળના પાણી અને અનફિલ્ટર પાણી પીવાના કારણે આવા રોગો વધે છે.

ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે શિયાળાના દિવસોમાં લોકો પાણી ઓછું પીતા હોય છે, જેના કારણે બેક્ટેરિયા શરીરમાં ઝડપથી અસર કરે છે.

મહાનગરપાલિકા દ્વારા સ્પેશિયલ ડ્રાઈવ શરૂ

વધતા કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને રાજકોટ મહાનગરપાલિકા (RMC) દ્વારા શહેરમાં સ્પેશિયલ હાઈજિન અને હેલ્થ ડ્રાઈવ શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમાં નીચે મુજબના પગલા સામેલ છે:

• નળીયાં પાણીના નમૂનાઓની તપાસ
• ખાદ્યપદાર્થોના વ્યાપારોમાં દૈનિક નિરીક્ષણ
• બજારો અને શાળા–કોલેજોમાં સ્વચ્છતા અંગે જાગૃતિ
• મચ્છરના પ્રજનન સ્થાનોની ઓળખ અને સાફ–સફાઈ
• ફોગિંગ અને લાર્વિસાઇડ છંટકાવ
• આવાસ વિસ્તારોમાં મેડિકલ કેમ્પનો આયોજન

મહાનગરપાલિકાએ નાગરિકોને ચેતવણી આપી છે કે પાણી ઉકાળી પીવું, જાળથી અથવા ફિલ્ટરથી ફિલ્ટર કરેલું પાણી જ ઉપયોગમાં લેવું અત્યંત જરૂરી છે.

આરોગ્ય અધિકારીઓની અપીલ: સાવચેત રહો

આરોગ્ય અધિકારીઓએ રાજકોટવાસીઓને ખાસ અપીલ કરી છે:

1. હવામાન પ્રમાણે કપડાં પહેરો, ઠંડી સમયે કાળજી લો.
2. અશુદ્ધ અને સ્ટ્રીટ ફૂડથી થોડા દિવસ દૂર રહો.
3. નળનું પાણી પીવાના બદલે ઉકળેલું અથવા ફિલ્ટર વોટર પસંદ કરો.
4. મચ્છરથી બચવા માટે દરવાજા–જણાલીઓમાં જાળી લગાવો.
5. ઘરે પાણી ભરાઈ ન રહે તે સુનિશ્ચિત કરો.
6. નાના બાળકો અને વયસ્કોમાં તાવ–ઝાડા થતાં જ તબીબી સલાહ લો.

સાવચેતી એ જ સારું ઉપાય

રાજકોટમાં રોગચાળો હાલમાં શિખરે છે, પરંતુ યોગ્ય સાવચેતીઓ અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ જીવનશૈલી અપનાવી આ પરિસ્થિતિને સરળતાથી કાબૂમાં રાખી શકાય છે. આરોગ્ય તંત્ર દ્વારા શહેર માટે જરૂરી તમામ પગલા લેવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ નાગરિકોના સહયોગ વિના આ લડત અધૂરી છે.

શહેરવાસીઓએ સમયસર સારવાર લેવી, સ્વચ્છતા જાળવવી અને તબીબી સૂચનોનું પાલન કરવું એ જ હાલની પરિસ્થિતિમાં શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે.